1. Działalność Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie

1.1. Działalność kontrolna

W 2001 r. w ewidencji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie ujęto 2606 zakładów i jednostek organizacyjnych funkcjonujących na terenie województwa podkarpackiego.

Wydział Inspekcji realizując zadania ustawowe oraz wszystkie założone i ujęte w planach kontroli cele przeprowadził w 2001 r. ogółem 1024 kontrole w 846 zakładach i jednostkach organizacyjnych korzystających ze środowiska, w tym:

• kontroli podstawowych - 237,
• kontroli sprawdzających - 439,
• kontroli interwencyjnych - 348.

Kontroli z pomiarami lub poborem prób do analiz wykonano - 419.

W wyniku stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości:

• wydano 541 zarządzeń pokontrolnych,
• skierowano 4 wnioski do organów ścigania, 7 wniosków do kolegiów ds. wykroczeń oraz 28 wniosków do organów administracji,
• nałożono 24 mandaty karne na kwotę 1 950 zł.

Za stwierdzone podczas kontroli przekroczenia warunków korzystania ze środowiska wydano 252 decyzje dotyczące kar godzinowych i dobowych oraz 197 decyzji o karach łącznych na kwotę 1 074 134 zł. W związku z realizacją inwestycji ekologicznych odroczono termin płatności 26 decyzji na kwotę 348 729 zł.

Ponadto wydano 240 decyzji obciążających kontrolowane zakłady kosztami poboru prób oraz wykonania analiz na łączną kwotę 360 137 zł.

Zakłady o istotnym zakresie oddziaływania na środowisko w skali kraju i województwa można podzielić na dwie grupy:

• Zakłady umieszczone na prowadzonej przez Ministra Środowiska i Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od 1990 r. tzw. "Liście-80", która wg stanu na koniec 2001 r. obejmowała następujące zakłady z terenu województwa podkarpackiego:
  • Rzeszowskie Zakłady Lamp Wyładowczych "Polam - Rzeszów" w Pogwizdowie Nowym w Likwidacji,
  • Zakłady Tworzyw Sztucznych "ERG" w Pustkowie S.A.,
  • Kopalnia Siarki "Machów" w Tarnobrzegu.
    W styczniu 2002 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska podjął decyzję o skreśleniu Zakładów Tworzyw Sztucznych "ERG" Pustków z "Listy-80". Podobne postępowanie prowadzone jest w stosunku do Kopalni Siarki "Machów" w Tarnobrzegu.
• Zakłady wywierające istotny wpływ na środowisko w skali regionalnej.

Zasadniczym dokumentem określającym ilość i problematykę kontroli realizowanych w każdym roku jest "Plan działalności kontrolnej", który określa cele kontroli. Przy wyborze celów kontroli na 2001 rok uwzględniono przede wszystkim ogólnopolskie kierunki działalności kontrolnej ustalone przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, zadania i obowiązki wynikające z usytuowania Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w administracji zespolonej województwa, zalecenia i wnioski Wydziału Ochrony Środowiska Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego, Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej, Inspekcji Sanitarnej oraz wystąpienia organów administracji samorządowej, a także możliwości i potrzeby własne Inspektoratu dla zapewnienia realizacji zadań ustawowych.

Każdej z kontroli zaplanowanych na 2001 r. przypisano jeden lub kilka z ośmiu celów kontroli:

• ograniczenie uciążliwości największych źródeł zanieczyszczeń w skali kraju - "Lista-80";
• ograniczenie uciążliwości zakładów o podstawowym znaczeniu dla środowiska w skali województwa. W ramach tego celu przeprowadzono kontrole w 48 zakładach. Stwierdzono, że 19 spośród nich spełnia wymagania ochrony środowiska. Nieprawidłowości wystąpiły w 29 zakładach;
• ocena realizacji obowiązków wynikających z przeciwdziałania nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska. W związku z realizacją tego celu przeprowadzono kontrole w 49 jednostkach organizacyjnych; 26 spośród nich spełnia wymagania ochrony środowiska, nieprawidłowości wystąpiły w 23 jednostkach;
• ocena przestrzegania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczących transgranicznego przemieszczania odpadów. W ramach tego celu przeprowadzono kontrole w 7 jednostkach organizacyjnych; 6 spośród nich spełnia wymagania ochrony środowiska,
• nieprawidłowości stwierdzono w 1 zakładzie;
• ocena przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez podmioty świadczące usługi w zakresie konserwacji, napraw, remontów lub wymiany płynów oraz złomowania pojazdów na terenie województwa podkarpackiego. Kontrolą objęto 27 jednostek; wyniki i ocenę ujęto w odrębnym opracowaniu, które zostało przekazane do organów ochrony środowiska;
• ocena uciążliwości podmiotów prowadzących działalność w zakresie obróbki i przerobu drewna oraz produkcji wyrobów z materiałów drzewnych i drewnopodobnych na terenie województwa podkarpackiego. Do kontroli wytypowano 24 zakłady, uchybienia w zakresie ochrony powietrza stwierdzono w 14 zakładach, a w przypadku gospodarki odpadami w 16 zakładach. W wyniku kontroli opracowano odrębną informację, która została przekazana zainteresowanym organom;
• ocena spełniania wymagań ochrony środowiska przez składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych, w tym niebezpiecznych. Na skontrolowanych 45 podmiotów zarządzających składowiskami odpadów, w 86,7 % stwierdzono nieprawidłowości. Dotyczyło to przede wszystkim składowisk odpadów komunalnych;
• ograniczenie nielegalnego korzystania ze środowiska. Kontroli poddano 374 zakłady. Stwierdzono znaczną ilość nieprawidłowości dotyczących głównie braku uregulowań formalnoprawnych.

W ramach działalności kontrolnej realizowano ogólnokrajowe i wojewódzkie cykle kontrolne, poświęcone konkretnej problematyce lub zakładom określonej branży. W 2001 roku zrealizowano 3 cykle ogólnokrajowe, dwa z nich dotyczyły przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez zakłady branży mięsnej i jednostki organizacyjne zarządzające rolnymi rynkami hurtowymi, jeden dotyczył zgodności z prawem decyzji określających warunki korzystania ze środowiska wydawanych przez organy administracji samorządowej oraz 5 cykli wojewódzkich.

W związku z cyklem kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez wybrane zakłady branży mięsnej Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie przeprowadził kontrole w 4 zakładach: "Janipek" w Trzebownisku, "Herman" w Kielnarowej, Zakład Przetwórstwa Mięsnego Halina i Adam Paśko s.c. w Ropczycach, Zakład Mięsny "Smak-Eko" z Górna. We wszystkich kontrolowanych zakładach stwierdzono nieprawidłowości. Wydano stosowne zarządzenia pokontrolne, na dwa zakłady nałożono jednostkowe kary pieniężne. Dodatkowo skierowano do organów administracji publicznej wnioski o wszczęcie postępowań w sprawie właściwego uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie korzystania ze środowiska. W ramach oceny przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez jednostki organizacyjne zarządzające rolnymi rynkami hurtowymi kontroli poddano Małopolską Giełdę Rolno-Towarową S.A. w Rzeszowie. Stwierdzone nieprawidłowości zostały w wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym terminie usunięte.

W ramach cyklu kontrolnego o zasięgu wojewódzkim przeprowadzone kontrole dotyczyły:

• przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez podmioty świadczące usługi w zakresie konserwacji, napraw, remontów lub wymiany płynów oraz złomowania pojazdów,
• ograniczenia uciążliwości podmiotów prowadzących działalność w zakresie obróbki i przerobu drewna oraz produkcji wyrobów z materiałów drzewnych i drewnopochodnych,
• szczególnego korzystania z wód do celów rybackich,
• spełniania wymagań ochrony środowiska przez zarządzających składowiskami odpadów komunalnych,
• stanu instalacji, w których unieszkodliwiane są odpady niebezpieczne, pod kątem spełniania przez nie wymagań rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21.10.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad usuwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych.

Jak wykazują kontrole, w porównaniu do roku 2000 następuje poprawa przestrzegania wymogów ochrony środowiska w branżach paliwowej, motoryzacyjnej i energetycznej. Dotyczy to głównie dużych firm zajmujących się dystrybucją i sprzedażą paliw (PKN ORLEN, STAT-OIL, ARAL, BP, GLIMAR). Koncerny te budują nowe i modernizują już istniejące stacje, korzystając z najnowszych osiągnięć oraz dostosowując je do nowych przepisów. Stacje te posiadają nowoczesne zabezpieczenia zbiorników z sygnalizacją awarii, prowadzą monitoring środowiska. Znaczną poprawę stwierdzono również w elektrociepłowniach oraz wydziałach wytwarzających energię dla potrzeb zakładu. Wynika to z częstego prowadzenia pomiarów samokontrolnych, dotrzymywania reżimu w zakresie parametrów opału, stałego nadzoru eksploatacyjnego.

W 2001 r. w ramach V edycji Konkursu "Lider Polskiej Ekologii", spośród 121 zgłoszonych przedsięwzięć, 9 uhonorowano tym tytułem, natomiast 15 otrzymało wyróżnienia. Celem Konkursu jest promocja najbardziej przyjaznych środowisku i efektywnych działań na rzecz jego ochrony. Tegoroczna edycja konkursu rozgrywała się w trzech kategoriach: "przedsiębiorstwo", "wyrób" i po raz pierwszy "gmina/związek gmin". W 2001 r. z województwa podkarpackiego nagrodzono lub wyróżniono:

1. W kategorii "przedsiębiorstwo" nagrodzono Wytwórnię Sprzętu Komunikacyjnego "PZL-Rzeszów" S.A. w Rzeszowie za oddanie do użytku nowoczesnego Wydziału Obróbki Galwanicznej, pozwalającego na przeprowadzenie takich procesów jak: srebrzenie, miedziowanie, kadmowanie, niklowanie, anodowanie, trawienie na najwyższym poziomie jakościowym. Unieszkodliwianie powstających w procesie technologicznym ścieków cyjankowych prowadzone jest przy zastosowaniu unikatowej, nie stosowanej w Polsce, metody utleniania cyjanków nadtlenkiem wodoru z równoczesnym naświetlaniem promieniami ultrafioletowymi. Natomiast zastosowanie zamkniętego układu wody dejonizowanej spowodowało eliminację ścieków, a wszystkie używane w ściekach chemikalia wprowadzane są w postaci szlamu wodorotlenku metali i solanki zawierającej sole rozpuszczone. Nowością w zakresie odtłuszczania części jest zastosowanie nowoczesnego urządzenia myjącego, które pozwoliło na ograniczenie zużycia i zmniejszenie emisji do atmosfery trójchloroetylenu oraz redukcję ilości powstających odpadów niebezpiecznych.
2. W kategorii "gmina/związek gmin" nagrodzono Zarząd Miasta i Gminy Ropczyce za Ropczycki Program Inicjatyw Ekologicznych, obejmujący działania zmierzające do uporządkowania gospodarki wodnościekowej, gospodarki odpadami poprzez rekultywację wysypiska śmieci i rozbudowę systemu selektywnej zbiórki odpadów w celu ochrony ujęć wód podziemnych dla Ropczyc i ujęcia powierzchniowego dla Mielca w dorzeczu rzeki Wisłoki. Likwidacja emisji pyłów i gazów z niskich emitorów spowodowała poprawę stanu czystości powietrza;
3. W kategorii "wyrób" wyróżniono Zakłady Tworzyw Sztucznych GAMRAT w Jaśle za produkcję folii wodoodpornej i bitumoolejoodpornej.

Laureatem konkursu "Zagospodarowanie odpadów na terenach wiejskich" została gmina Dębica, która od roku 1993 realizuje program "Kompleksowa gospodarka odpadami komunalnymi w powiecie dębickim".

W 2001 r. rozstrzygnięto również III edycję Konkursu "Przyjaźni Środowisku" organizowanego przez Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych, Stowarzyszenie "Europa Nasz Dom", pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Przyznawany znak "Przyjazny Środowisku" jest ważny rok i ma pomagać w promocji firm i samorządów oraz w pozyskiwaniu środków pomocowych na kolejne inwestycje ekologiczne. Laureatów wyłania się spośród samorządów i podmiotów gospodarczych w czterech kategoriach: Firma Przyjazna Środowisku, Gmina Przyjazna Środowisku", Technologia Godna Polecenia oraz Promotor Ekologii. Gmina Ropczyce uzyskała tytuł "Gminy Przyjaznej Środowisku. W kategorii Technologii Godnej Polecenia laureatem została Firma Usługowo-Handlowa "Eko-Top" Sp. z o.o. w Rzeszowie, zajmująca się utylizacją i zagospodarowaniem odpadów przemysłowych. Tytułem "Mecenasa Polskiej Ekologii" może legitymować się Firma Oponiarska TC Dębica S.A. w Dębicy.

1.2. Przeciwdziałanie nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska (poważnym awariom)

W 2001 r. podjęto szereg działań w zakresie przeciwdziałania nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska:

• zaplanowano 28 kontroli obiektów z wykazu potencjalnych sprawców nzś, w tym wspólnie z PSP 10 kontroli,
• przeprowadzono 31 kontroli obiektów z wykazu potencjalnych sprawców, a ponadto 60 kontroli z zakresu nzś w innych zakładach,
• wykonano 7 kontroli interwencyjnych, wynikających ze zdarzeń nzś,
• przeprowadzono 12 kontroli mogilników.

W wyniku stwierdzenia zaniedbań w kontrolowanych jednostkach wydane zostały 33 zarządzenia pokontrolne zawierające 56 obowiązków. W okresie sprawozdawczym wykonano 32 zarządzenia zawierające 51 nałożonych obowiązków.

Z uwagi na zmianę podstawowych przepisów ochrony środowiska oraz brak przepisów wykonawczych w dziedzinie poważnych awarii - kontrole w 2001 r. miały na celu sprawdzenie eksploatowanych instalacji w zakresie ich zabezpieczeń, rozwiązań wewnątrzzakładowych, instrukcji i szkoleń w aspekcie zapobiegania zagrożeniom środowiska.

Podczas kontroli wielu zakładów stwierdzono następujące nieprawidłowości:

• brak badań szczelności zbiorników podziemnych przeznaczonych do magazynowania produktów ropopochodnych,
• nieoznakowanie miejsc przechowywania sprzętu przeznaczonego do działań ratowniczych,
• nieaktualne plany postępowania na wypadek wystąpienia awarii,
• prowadzenie przeładunku paliw w miejscach do tego celu nieprzystosowanych,
• brak zabezpieczeń sieci kanalizacji deszczowej i technologicznej na terenie zakładu w urządzenia uniemożliwiające przedostanie się substancji niebezpiecznej do miejskiej sieci kanalizacyjnej lub do wód powierzchniowych, w przypadku awarii skutkującej wyciekiem substancji niebezpiecznej,
• brak sorbentu na wypadek rozlewu sub-stancji niebezpiecznych na terenie zakładu,
• brak badań technicznych i prób szczelności zbiorników magazynowych paliwa na stacjach paliw płynnych,
• nieujmowanie w "Instrukcji bezpieczeństwa pożarowego oraz innych zagrożeń" informacji dotyczących zagrożeń związanych z magazynowaniem i dystrybucją gazu propan - butan,
• niepodejmowanie działań zmierzających do dostosowania stacji paliw do wymogów określonych w rozporządzeniu z dnia 20 września 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi da-lekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie.

Podczas kontroli interwencyjnych, wynikających ze zdarzeń nzś, stwierdzono:

1. Punktowe zanieczyszczenie powierzchni ziemi substancjami ropopochodnymi na te-renie zakładu,
2. Zanieczyszczenie surową ropą naftową roślinności porastającej brzegi potoku,
3. Brak planu operacyjno-ratowniczego na wypadek nzś.

Przyczyną występowania nieprawidłowości są między innymi: brak znajomości przepisów prawnych dotyczących np. obowiązku prowadzenia badań technicznych i prób szczelności zbiorników magazynowych paliwa na stacjach paliw płynnych, nieumiejętność oceny zagrożenia wynikającego z magazynowania lub przeładunku substancji niebezpiecznych, co skutkuje brakiem zabezpieczeń na sieci kanalizacji deszczowej lub technologicznej oraz brakiem na terenie zakładów materiału pochłaniającego do likwidacji ewentualnych rozlewów paliwa. W wyniku działań pokontrolnych i nałożonych obowiązków nieprawidłowości zostały usunięte.

W zakładach stosujących amoniak jako medium chłodnicze, odnotowuje się poprawę w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących obsługi i eksploatacji amoniakalnych instalacji chłodniczych jak również podejmowanie przez te zakłady działań mających na celu przeciwdziałanie nzś.

W 2001 r. Inspektorat współpracował z innymi organami kontroli, uczestniczył w kontrolach prowadzonych przez Policję pod kryptonimem "Niebezpieczne przewozy". Kontrole te dotyczyły wyłącznie transportu drogowego i odbyły się w marcu i kwietniu 2001 r.

Inspektorzy prowadzili kontrole pojazdów przewożących niebezpieczne towary w następujących powiatach: rzeszowskim (powiat grodzki i ziemski), tarnobrzeskim (powiat grodzki i ziemski), stalowowolskim, mieleckim, jasielskim, krośnieńskim, jarosławskim i przemyskim. Ze strony Inspektoratu w kontrolach brało udział 19 osób, w trakcie całej akcji skontrolowano 212 pojazdów.

W marcu natężenie ruchu pojazdów ciężarowych i przewożących materiały niebezpieczne było niewielkie. Stan techniczny pojazdów należących do firm jak również do prywatnych przewoźników był na ogół dobry. Ogólnie kierowcy wykazywali znajomość instrukcji bezpieczeństwa. Nie stwierdzono przypadku braku świadectwa kwalifikacji.

Natężenie ruchu pojazdów przewożących materiały niebezpieczne w kwietniu w porównaniu z akcją z marca było mniejsze.

Jednocześnie należy nadmienić, że w kwietniu zaobserwowano poprawę stanu technicznego pojazdów przewożących substancje niebezpieczne jak również ich wyposażenia w obowiązkowe urządzenia sygnalizacyjne i zabezpieczające w stosunku do uchybień stwierdzonych podczas kontroli przeprowadzonych w marcu.

W oparciu o spostrzeżenia inspektorów z przeprowadzonego cyklu kontrolnego opracowano wnioski mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa ruch pojazdów z towarami niebezpiecznymi na terenie województwa:

1. Główne szlaki komunikacyjne, na których występuje transport materiałów niebezpiecznych przebiegają przez centra miast o zwartej zabudowie usytuowanej bezpośrednio przy drogach. Konieczne jest rozpoczęcie budowy obwodnic pozwalających na transport materiałów niebezpiecznych poza osiedlami mieszkaniowymi oraz centrum miast, a w szczególności w: Rzeszowie, Głogowie Młp., Ropczycach, Jarosławiu, Mielcu, Przemyślu i Pilźnie.
2. Występuje wzmożony ruch drogowy samochodów osobowych i ciężarowych na zbyt wąskich drogach krajowych, powiatowych jak i drogach dojazdowych do punktów załadunku autocystern. Szczególne zagrożenie występuje na drodze z Jasła do Pilzna.
3. Występujące na drogach duże natężenie ruchu powoduje, że przejazd pojazdu przewożącego materiał niebezpieczny wydłuża się w czasie, a w przypadku wystąpienia zagrożenia niemożliwa jest szybka interwencja jednostek biorących udział w akcji ratowniczej.
4. Brak jest odpowiednio przygotowanych zjazdów i parkingów dla tego typu pojazdów, pozwalających na bezpieczne zatrzymanie pojazdu, a w przypadku awarii na jego odholowanie i zabezpieczenie, dotyczy to również drogowych przejść granicznych z Ukrainą i Słowacją.
5. Wzmożenie kontroli przewozów materiałów niebezpiecznych przy współudziale Policji, PSP i WIOŚ na drogach winno się prowadzić bez wcześniejszego ogłaszania w mediach o planowanych akcjach.
6. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w przewozie towarów niebezpiecznych winno się karać firmę dokonującą transportu, a nie kierowców, którzy są przymuszani do wykonywania poleceń służbowych.
7. Wprowadzić badania techniczne pojazdów przeznaczonych do przewozu towarów niebezpiecznych raz na sześć miesięcy, gdyż te pojazdy są bardzo intensywnie użytkowane.

Powyższe wnioski ujęte zostały w opracowanym w kwietniu 2001 r. sprawozdaniu z udziału Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie z akcji kontrolnej zorganizowanej przez Komendę Wojewódzką Policji w Rzeszowie pod kryptonimem "Niebezpieczne przewozy", które zostało przesłane do Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie, KW PSP w Rzeszowie i Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie.

Podczas działań inspekcyjnych Inspektorat współpracował z Państwową Strażą Pożarną, Policją, Strażą Graniczną, Prokuraturą oraz organami samorządowymi. Współdziałanie obejmowało:

• przeprowadzanie wspólnych kontroli w zakresie przeciwdziałania poważnym awariom (kontrole z PSP),
• udział w akcjach niebezpieczne przewozy (kontrole z PSP i Policją),
• udział w akcjach zwalczania nadzwyczajnego zagrożenia środowiska,
• pracę w powiatowych zespołach ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa,
• wymianę informacji o rodzajach i ilości transportów towarów niebezpiecznych, które wjechały na teren RP w 2000 r. i I połowie 2001 r. przez: Drogowe Przejście Graniczne w Medyce, Kolejowe Przejście Graniczne w Medyce oraz Drogowe Przejście Graniczne w Korczowej (współdziałanie z Bieszczadzkim Oddziałem Straży Granicznej w Przemyślu),
• kierowanie wystąpień do organów samorządowych.

Łącznie wystosowano 16 wystąpień w tym :

• do organów samorządowych - 11,
• do PSP - 1,
• do Straży Granicznej - 1,
• do Podkarpackiego Urzędu Woje-wódzkiego w Rzeszowie - 3,
• 3 wystąpienia dotyczyły nieprawidło-wości stwierdzonych w jednostkach z aktualnego wykazu potencjalnych sprawców.

W rejestrze potencjalnych sprawców nzś na terenie województwa podkarpackiego umieszczono 36 jednostek organizacyjnych. Najpowszechniej posiadanymi substancjami niebezpiecznymi są:
amoniak znajdujący się w 19 jednostkach,
substancje ropopochodne (benzyny, oleje, ropa naftowa), znajdujące się w 16 jednostkach.

W związku z wejściem w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska, Inspektorat wytypował 17 zakładów na terenie województwa jako mogących posiadać substancje niebezpieczne w ilościach powodujących zagrożenia wystąpienia poważnych awarii.

Zakłady te poddane zostaną w 2002 r. szczegółowej kontroli, celem weryfikacji kryteriów zawartych w dyrektywie SEVESO II, z uwzględnieniem propozycji zmian z czerwca 2001 r., mających merytoryczne uzasadnienie w opiniach zespołów ekspertów.

W 2001 r. na terenie objętym działaniem Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie wystąpiło pięć zdarzeń o znamionach nzś i jedno zdarzenie zakwalifikowane jako poważna awaria.

W Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Rzeszowie funkcjonuje stały całodobowy system łączności na wypadek wystąpienia nzś, obejmujący delegatury w Jaśle, Przemyślu i Tarnobrzegu. Pracownicy Inspektoratu zostali zapoznani z opracowaniem: "Szczegółowe zasady postępowania inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska w przypadku nadzwyczajnego zagrożenia środowiska oraz zasady ich współdziałania z innymi organami administracji publicznej" i zobowiązani do jego stosowania. W każdej z delegatur wyznaczone zostały stałe osoby odpowiedzialne za sprawy związane z nzś. Pracowników Inspektoratu zapoznano z telefonami alarmowymi na wypadek wystąpienia nadzwyczajnego zagrożenia środowiska. W 2001 r. prowadzono całodobowe dyżury domowe na wypadek nzś w dni wolne od pracy jak również w pozostałe dni po godzinach pracy.

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Rzeszowie w 2001 r. uczestniczył w dwóch posiedzeniach Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Ochrony Przeciwpożarowej i Ratownictwa. Przy udziale Inspektoratu został opracowany i zatwierdzony przez Wojewodę Podkarpackiego "Plan Ratowniczy Województwa Podkarpackiego".

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Rzeszowie uczestniczył w dniu 7 czerwca 2001 r. w Kolegium Wojewody "Współdziałanie administracji rządowej i samorządowej w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń, w zakresie zapobiegania tym zagrożeniom oraz zwalczania ich skutków". Ponadto w dniu 11 października 2001 r. uczestniczył w Kolegium Wojewody poświęconym tematom:

• Zapobieganie poważnym awariom przemysłowym w zakładach pracy w aspekcie wymogów dyrektywy "SEVESO II",
• Ocena dotychczasowej współpracy z Ukrainą w zakresie przeciwdziałania zanieczyszczeniom oraz skutkom awarii przemysłowych.

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Rzeszowie wytypował 24 swych przedstawicieli do uczestnictwa w Powiatowych Zespołach ds. Ochrony Przeciwpożarowej i Ratownictwa.

Ściśle też współpracuje z Państwową Strażą Pożarną. Między innymi wspiera działania jednostek PSP w zakresie wyposażenia w sprzęt potrzebny do prowadzenia akcji ratowniczych, poprzez opiniowanie wniosków o dotacje z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Należy stwierdzić że PSP przeprowadzało w 2001 r. akcje ratownicze sprawnie, wykazując się profesjonalizmem. Sprzyja temu coraz lepsze wyposażenie w sprzęt ratowniczy.

Na terenie województwa podkarpackiego został rozwiązany problem większości odpadów po akcjach ratowniczych, gdyż istnieją specjalistyczne firmy prowadzące działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych. Spalarniami odpadów przemysłowych dysponują:

• Zakłady Chemiczne "Organika - Sarzyna" S.A. w Nowej Sarzynie,
• Firma Usługowo - Handlowa "Eko - Top" Sp. z o.o. w Rzeszowie, która również przekazuje odpady do innych instalacji na terenie kraju,
• ZTS "ERG" w Pustkowie S.A.,
• RAF-EKOLOGIA Sp. z o.o. w Jedliczu,
• Rafineria Jasło S.A. w Jaśle.

Składowiskami odpadów przemysłowych przyjmującymi z zewnątrz odpady dysponują:

• Zakłady Chemiczne "Organika - Sarzyna" S.A. w Nowej Sarzynie,
• Zakład Energetyczny i Ochrony Środowiska "Energoeko" sp. z o.o. w Pustkowie,
• "EURO - EKO" sp. z o.o. w Mielcu,
• Sanocki Zakład Górnictwa Nafty i Gazu posiadający w Kopalni Gazu w Krasnem instalację do zatłaczania odpadów niebezpiecznych do złoża po wydobyciu gazu. Zakład posiada stosowne zezwolenia na taką działalność.

Ponadto Rafineria Jedlicze dysponuje instalacją hydrorafinacji olejów przepracowanych, w tym emulsji olejowo - wodnych, do której przyjmowane są odpady z terenu całego kraju.

W dotychczasowej praktyce przy likwidacji nzś, nie wystąpiły problemy z unieszkodliwianiem odpadów po akcjach ratowniczych. Przeważnie powstają wtedy produkty ropopochodne lub emulsje wodne. Na terenie województwa istnieje rozbudowana sieć jednostek odbierających tego typu odpady.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie nadzorował na terenie województwa podkarpackiego prace wydobycia przeterminowanych środków ochrony roślin zdeponowanych w mogilnikach i magazynach. Firma SEGI-AT z Warszawy wydobyła w 2001 r. z 6 mogilników 129,986 Mg pestycydów oraz z 28 magazynów 150,224 Mg pestycydów. Inwestorem zadania był Wojewoda Podkarpacki. Pestycydy wywiezione zostały do Niemiec i Holandii. Dodatkowo Starosta Mielecki zlikwidował magazyn w Czerminie, a Wójt Gminy Rymanów na własny koszt zlikwidował magazyn w Rymanowie. Również Nadleśnictwo Lesko zlikwidowało w 1999 r. mogilnik w Zahutyniu.

Na planowane wydobycie 273,52 Mg pestycydów wydobyto już w pierwszym etapie 280,21 Mg. Wzrost ilości wydobywanych pestycydów wynika z faktu zawilgocenia substancji, nieuwzględnienia wagi opakowań jednostkowych i zbiorczych oraz opakowań (beczek i big bagów) i palet firm usuwających pestycydy. Informacje były zbierane w formie ankiet, wypełniający je przyjmowali stany z kartotek. Okazało się, że część pestycydów nie była ujęta w kartotekach np. w Leżajsku mogilniki były zasypane i rozpoznanie opierało się na szacunkach i informacjach świadków. Po odkopaniu zbiorników okazało się np. że w Leżachowie są 64 studnie, a zinwentaryzowano tylko 21.

Zostały zlikwidowane mogilniki w następujących miejscowościach: Wola Wielka, Leżachów, Bratkowice, Ocieka, Kolbuszowa, Olchowce.

Zlikwidowane magazyny zlokalizowane były w następujących miejscowościach: Boguchwale, Rzeszowie, Zawadzie, Przyborowie, Podgrodziu, Straszęcinie, Leżajsku (2 magazyny), Miejscu Piastowym, Grodzisku Dolnym, Dukli, Przemyślu, Lesku, Czarnej (pow. bieszczadzki), Czarnej (pow. łańcucki), Czudcu, Głuchowie, Łańcucie, Żołyni, Brzozowie (2 magazyny), Domaradzu, Jasienicy Rosielnej, Jedliczu, Chorkówce, Iskrzyni, Bratkówce, Haczowie, Dydni, Nozdrzcu, Jabłonicy Ruskiej, Laszkach, Jaśle, Dębowcu, Kołaczycach, Osieku Jasielskim, Tarnowcu, Cieklinie, Krośnie, Bratkówce, Szklarach, Ropczycach, Hyżnem, Tyczynie, Słocinie, Strażowie, Kostarowcach, Zarszynie, Odrzechowej, Woli Piotrowej i Strzyżowie.

Wg stanowiska firmy usuwającej odpady w wielu dołach ziemnych, zgłoszonych pierwotnie jako mogilniki, nie było pestycydów. Przeprowadzone badania sozologiczne przy użyciu sondy geologicznej i sondy ręcznej, po wykonaniu badań geofizycznych oraz prac atmogeochemicznych wykazały brak pestycydów we wskazanych miejscach.

W 2002 r. będą kontynuowane prace likwidacji przeterminowanych środków ochrony roślin zinwentaryzowanych w późniejszym okresie, aż wszystkie znane mogilniki i magazyny na terenie województwa podkarpackiego zostaną zlikwidowane, a całość przeterminowanych środków ochrony roślin zostanie unieszkodliwiona.

1.3. Działalność laboratoryjna

1.3.1 Struktura organizacyjna laboratoriów

W obecnej strukturze Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie funkcjonują cztery oddzielnie zarządzane laboratoria - w Rzeszowie oraz Delegaturach w Tarnobrzegu, Przemyślu i Jaśle. Zapewniają wykonywanie zadań pomiarowo-badawczych i kontrolnych dla województwa podkarpackiego.

Każde laboratorium zorganizowane jest w trzech zakresach badawczych:

• analityka w zakresie zanieczyszczeń fizyko - chemicznych wszystkich komponentów środowiska, wód użytkowanych gospodarczo, ścieków, odpadów i gazów odlotowych. Wykonuje się w tej grupie również prace związane z przygotowaniem do badań próbek pobranych w terenie, mineralizacje, sporządzanie wyciągów i eks-traktów wszelkiego rodzaju;
• badania mikrobiologiczne gleb, wód, powietrza atmosferycznego, ścieków i odpadów, badania hydrobiologiczne wód powierzchniowych i osadów czynnych. Pełna analityka mikrobiologiczna i parazytologiczna osadów ściekowych;
• badania i pomiary terenowe w szerokim zakresie pomiarów jakości powietrza atmosferycznego i gazów odlotowych. Pomiary zanieczyszczeń pochodzących od spalania paliw dla celów energetycznych (tlenki azotu, dwutlenek siarki, tlenek węgla, pył, sadza), oraz pobór próbek do oznaczeń specyficznych zanieczyszczeń powietrza pochodzących od procesów technologicznych. W tej grupie wykonuje się także pomiary hałasu i wibracji oraz dokonuje poboru wszelkiego rodzaju próbek do badań laboratoryjnych.

Laboratoria skoordynowały swoją działalność analityczną zapewniając obsługę analityczno-pomiarową dla całego województwa podkarpackiego w szerokim zakresie badawczym. Łącznie laboratoria są w stałej gotowości do wykonywania badań i pomiarów w szerokim zakresie, w tym również posiadają procedury poboru reprezentatywnych "trudnych" próbek środowiskowych jakimi są próbki odpadów, głębokich wód podziemnych i gruntów. Specjalizacja opierała się na trzech istotnych podstawach: potrzebach analitycznych subregionu związanych z jego sytuacją ekonomiczną i geograficzną, wcześniejszych osiągnięciach laboratoriów i ich wyposażeniu analitycznym oraz zasadach ekonomii funkcjonowania.

1.3.2. Stan wyposażenia pomiarowego i badawczego

Nowoczesną bazę laboratoryjną WIOŚ tworzą powiązane w jedną strukturę elementy:

• pomieszczenia laboratoryjne wraz z zapleczem,
• wyposażenie pomiarowo-badawcze oraz sprzęt pomocniczy,
• wykształcony i doświadczony personel,
• system zarządzania (w tym system zapewnienia jakości).

Sytuacja lokalowa laboratoriów w 2001 roku była złożona i zmienna w związku z prowadzonymi pracami remontowymi i adaptacyjnymi, głównie w Laboratorium w Rzeszowie.

 Laboratorium w nowej siedzibie Delegatury w Przemyślu

Laboratoria posiadają nowoczesną aparaturę pomiarowo-badawczą, a między innymi: Laboratoria Mobilne, w tym emisyjne służące do wykonywania terenowych pomiarów zanieczyszczeń gazowych i pyłowych oraz kontroli ich emisji do atmosfery, badań zanieczyszczeń powietrza, o wszechstronnych możliwościach pomiarowych będące darem Unii Europejskiej, laboratorium wodno-ściekowe służące do wykonywania podstawowych analiz terenowych wód i ścieków oraz do pobierania próbek wszystkich komponentów środowiska do badań laboratoryjnych.

Laboratorium dysponuje także nowoczesną aparaturą do analiz zanieczyszczeń środowiska metalami: spektroskopy absorpcji atomowej dobrane tak, aby możliwe było badanie zanieczyszczeń środowiska metalami ciężkimi od zawartości mikrośladowych do dużych stężeń (spektroskopy absorpcji atomowej z atomizacją płomieniową z podtlenkiem azotu i elektrotermiczną), w tym zakresie laboratoria są gotowe do analityki 15 różnych metali we wszystkich komponentach środowiska w zakresie od 0,5 ppb. W laboratorium w Rzeszowie wykorzystuje się przepływowy system generacji wodorków do analityki zanieczyszczeń rtęcią, oraz system korekcji tła z efektem Zeemana.

Laboratoria dysponują także specjalistycznym wyposażeniem do badań zanieczyszczeń pochodzących od ropy naftowej i jej składników. Są to: automatyczny analizator ropopochodnych pozwalający na szybkie analizy w trakcie awarii ekologicznych z udziałem substancji naftopochodnych, chromatografy gazowe z układem head-space oraz cieczowe do analiz poszczególnych węglowodorów, w tym szczególnie niebezpiecznych WWA, spektroskop podczerwony FTIR z transformacją furierowską, umożliwiający analitykę tych zanieczyszczeń w pełnym zakresie oraz analizę jakościową umożliwiającą ustalenie źródła zanieczyszczenia.

Badania biologiczne wykonywane są z wykorzystaniem nowoczesnej aparatury, w tym: mikroskopów odwróconych, komputerowej analizy obrazu, specjalistycznych cieplarek i autoklawów Ponadto laboratorium posiada aparaturę do oznaczania całkowitego węgla utlenialnego TOC, chemicznego zapotrzebowania tlenu, azotu i fosforu całkowitego, mineralizatory, analizatory drgań i hałasu, sprzęt informatyczny niezbędny do gromadzenia, obróbki i udostępniania danych oraz zarządzania laboratorium.

Spektroskop absorbcji atomowej do analiz metali

Laboratoria dysponują odpowiednią obsadą personalną; personel posiada wymagane wykształcenie oraz uczestniczy w szkoleniach i konferencjach mających na celu podnoszenie wiedzy fachowej. Laboratoria funkcjonują w systemie zarządzania WIOŚ, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r o służbie cywilnej, Kodeksem Pracy, Regulaminem Organizacyjnym oraz Regulaminem Pracy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie.

1.3.3 Akredytacja laboratoriów

W wyniku rozpoczętych przez GIOŚ w 1990 r. działań odnośnie podniesienia poziomu wykonywanych badań i analiz, a tym samym zwiększenia wiarygodności badań prowadzonych przez WIOŚ, poszczególne laboratoria podjęły opracowywanie i wdrażanie systemów jakości, zgodnych z wymaganiami normy PN-EN 45001. Efektem końcowym było uzyskanie certyfikatu akredytacji w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji. Systemy jakości zostały wprowadzone w 1997 roku jako w pełni niezależne, w ciągu 2001 roku prowadzono prace nad ich wzajemnym sprzężeniem, aby docelowo uzyskać całkowicie spójny jednorodny system zarządzania jakością. W 2001 roku rozpoczęto prace związane z dostosowaniem Systemu Jakości do wymagań normy ISO/IEC NR 17025 zastępującą dotychczasową normę PN-EN 45001. Aktualny stan akredytacji przedstawiono w tabeli nr 45.
Tabela nr 45 Stan akredytacji laboratoriów.

W zależności od możliwości technicznych i personalnych poszczególnych jednostek oraz finansów WIOŚ w Rzeszowie poszczególne laboratoria rozszerzyły zakresy akredytacji:

• Laboratorium WIOŚ w Rzeszowie - roz-szerzenie zakresu akredytacji na pomiary akustyczne,
• Laboratorium Delegatury w Przemyślu - rozszerzenie zakresu akredytacji o analizy mikrobiologiczne wody (oznaczanie bakterii grupy coli metoda fermentacyjną probówkową, liczba bakterii metodą płytkową),
• Laboratorium Delegatury w Tarnobrzegu - rozszerzenie zakresu akredytacji na pomiary akustyczne, pomiary emisji, imisji, pobór próbek oraz oznaczanie metali techniką absorpcji atomowej.

W 2001 roku w laboratorium WIOŚ w Rzeszowie i w Delegaturach dokonano łącznie poboru 10 915 próbek, w których wykonano 47 280 pomiarów i oznaczeń. Większość "mocy analitycznej" laboratoria wykorzystywały do analityki wód i ścieków, kolejno do prac związanych z ochroną powietrza atmosferycznego, gleb, odpadów oraz pomiarów akustycznych.

Tabela 45 - Stan akredytacji laboratoriów

Tabela 46 - Wykaz substancji, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik oznaczanych w laboratorium WIOŚ Rzeszów (część 1, część 2)

W odniesieniu do tabeli rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. (Dz.U. Nr146 poz.1640 )oraz projektu rozporządzenia MŚ z 2002r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzeniu ścieków do wód i do ziemi, a także w celu rolniczego wykorzystania ścieków oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, które powinny być eliminowane oraz ograniczone.

1.4. Informacja ekologiczna

Zapis zawarty w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska mówi, że "źródłem informacji o środowisku jest w szczególności państwowy monitoring środowiska (Art. 25.1.). Zadania pomiarowe w województwie podkarpackim w 2001 roku realizowane były zgodnie z programem określonym przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (poziom sieci krajowej) oraz programem wojewódzkim (sieć regionalna i lokalna) zatwierdzonym przez Wojewodę Podkarpackiego.

Wyniki badań monitoringowych i dane z działań inspekcyjno-kontrolnych, również z lat poprzednich, zostały wykorzystane do raportów, komunikatów, ocen i informacji o źródłach zanieczyszczania i jakości środowiska na obszarze województwa podkarpackiego.

W 2001 roku opracowano i wydano w ramach serii Biblioteka Monitoringu Środowiska następujące publikacje:

• "Stan środowiska w województwie podkarpackim w 2000 roku" w nakładzie 2000 egzemplarzy,
• "Gospodarka odpadami w woje-wództwie podkarpackim" w nakładzie 1200 egzemplarzy.

Ważniejsze opracowania:

• "Przemysł podkarpackiego a stan środowi-ska w regionie" - materiał przygotowany na seminarium organizowane przez WIOŚ Rzeszów w dniach 26 i 27 marca 2001 roku w Mielcu dla pracowników administracji rządowej i samorządowej, przedstawicieli użytkowników środowiska, organizacji pozarządowych i pracowników WIOŚ.
• "Gospodarka odpadami w świetle nowych przepisów" - opracowanie wykorzystane w formie referatu na konferencjach, między innymi z udziałem przedstawicieli administracji samorządowej.
• "Możliwość ograniczenia negatywnych skutków dla środowiska dróg szybkiego ru-chu na przykładzie drogi północ-południe" - referat przygotowany na konferencję w Koszycach na Słowacji.
• "Obowiązki i uprawnienia organów administracji publicznej wynikające z nowego prawa ekologicznego" - opracowanie wykorzystane jako referat na konferencjach i seminariach z udziałem przedstawicieli administracji samorządowej
• "Zagrożenia wynikające ze stosowania azbestu i próby jego ograniczenia w wyrobach i produktach" - materiał przeznaczony dla organów administracji samorządowej w związku z opracowywaniem rządowego programu wycofywania azbestu i wyrobów zawierających azbest.
• "Informacja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o realizacji Protokołu Wykonawczego dotyczącego współpracy między Wojewodą Podkarpackim a Lwowską Obwodową Administracją Państwową na lata 2001- 2002 w dziedzinie ochrony środowiska" - informacja przeznaczona dla Wojewody Podkarpackiego do wykorzystania z związku z pobytem Wojewody we Lwowie.
• Raporty o stanie środowiska dla powiatów: Lubaczów, Dębica, Krosno, Jasło, Brzozów, Rzeszów - opracowania dla Rad i Zarządów Powiatów oraz prezentowane na sesjach Rad Powiatów.
• Ocena jakości powietrza na stacji w Jaśle - 12 ocen miesięcznych przeznaczonych między innymi dla Zarządu Miasta Jasło.
• Ocena jakości powietrza na stacji Grab - 12 ocen miesięcznych przeznaczonych między innymi dla Dyrekcji i Rady Naukowej Magurskiego Parku Narodowego.
• Informacja o jakości wód zbiorników: Solina i Besko - wykorzystana przez merytoryczne instytucje określające przydatność akwenów do celów rekreacyjnych.
• Komunikaty o stanie zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego na terenie dzielnicy mieszkaniowej Przemyśl - Zasanie - opracowanie dla I i II półrocza 2001 roku z przeznaczeniem dla Rady Miasta i Zarządu Miasta Przemyśla.
• "Ocena wstępna zanieczyszczenia powietrza na terenie województwa podkarpackiego", opracowana na potrzeby ustalenia odpowiedniego systemu oceny jakości powietrza w poszczególnych strefach, przeznaczona między innymi dla Wojewody Podkarpackiego.

Łącznie w 2001 roku opracowano 2 raporty, 47 komunikatów i informacji, w tym 33 informacje w aspekcie realizacji obowiązków wynikających z art. 8a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Wymienione opracowania były jednym z podstawowych źródeł informacji o stanie środowiska, które udostępniano (oprócz obligatoryjnego rozdzielnika) organem administracji rządowej i samorządowej, uczelniom, instytucjom i organizacjom społecznym. Opracowania i publikacje przekazywano również indywidualnie zgłaszającej się młodzieży szkolnej i studenckiej oraz wszystkim zainteresowanym zgodnie z wymogami ustawowymi. Młodzieży szkolnej i studenckiej przekazywano informacje o środowisku również w formie wykładów w ramach zajęć.

O stanie środowiska oraz innych zagadnieniach związanych z ochroną środowiska informowano społeczeństwo także poprzez media. W 2001 roku udzielono 27 wywiadów dla prasy oraz uczestniczono w 22 audycjach radiowych i telewizyjnych.

Zgodnie z obowiązkiem ustawowym Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w 2001 roku uczestniczył w sesji Sejmiku Województwa Podkarpackiego poświęconej zagadnieniom ochrony środowiska, przedstawiając informację o stanie środowiska w województwie podkarpackim oraz wygłosił referat nt. "Gospodarka odpadami w świetle nowych przepisów" ze szczególnym uwzględnieniem zadań w tym zakresie dla samorządów.

Pracownicy WIOŚ uczestniczyli także w posiedzeniach rad powiatowych i gminnych, z których wpłynęły zaproszenia z prośbą o złożenie informacji o stanie środowiska w powiecie lub gminie. Udział przedstawicieli WIOŚ w posiedzeniach organów samorządowych przedstawia tabela nr 47.

Na początku 2001 roku, realizując zapisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyznaczono w siedzibie WIOŚ oddzielny pokój do przyjmowania interesantów zwracających się o udostępnienie informacji o stanie środowiska. Pokój wyposażony jest w komputer z programem do przeszukania informacji zawierających dane, które w myśl ustawy muszą być udostępnione. Udostępniono bibliotekę, w której znajdują się publikacje wydawane w serii "Biblioteka Monitoringu Środowiska" oraz inne pozycje książkowe i czasopisma z zakresu ochrony środowiska.

W II kwartale 2001 roku uruchomiono stronę internetową Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie - www.wios.rzeszow.pl, która pozwala udostępnić za pośrednictwem publicznych sieci telekomunikacyjnych informacje, o których mowa między innymi w Art. 30.1. ustawy - Prawo ochrony środowiska. Na stronie internetowej zamieszczono wykaz zawierający informacje o wydawanych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska decyzjach, który aktualizowany jest na bieżąco. Na stronie umieszczono także spis posiadanych pozycji katalogowych w bibliotece.

Realizacja przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, zawartych:

• w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.Nr 62, poz. 627 i Nr 115 poz.1229),
• w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 20 lutego 2001 r. w sprawie określenia wzoru publicznie dostępnego wykazu da-nych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie (Dz.U. Nr 15, poz. 164),
• w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 23 lutego 2001 r. w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie (Dz.U. Nr 16, poz. 183),

odbywa się na podstawie zarządzenia nr 20/2001 Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2001 r. w sprawie ustalenia zasad przy udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie znajdujących się w posiadaniu Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie i jego Delegatur.

Tabela 47 - Udział przedstawicieli WIOŚ w posiedzeniach organów samorządowych

1.5. Współpraca międzynarodowa

Potrzeba ścisłej współpracy przygranicznej z państwami sąsiednimi, w tym współpracy w dziedzinie ochrony środowiska wynika między innymi z globalnego charakteru problemów ekologicznych, transgranicznego przepływu zanieczyszczeń i podjętych już przez Polskę zobowiązań prawnomiędzynarodowych. Województwo podkarpackie graniczy z Ukrainą na odcinku 236 km i ze Słowacją na odcinku 134 km. Po obu stronach granicy ze Słowacją i Ukrainą znajdują się tereny o wybitnych walorach przyrodniczo-krajobrazowych, cieki wodne, zbiorniki wód podziemnych, rezerwaty, parki narodowe i parki krajobrazowe. Wszystkie te elementy środowiska wymagają szczególnej ochrony i podejmowania działań w celu zachowania tych wartości i niedopuszczenia do wystąpienia transgranicznych zagrożeń nadzwyczajnych, stwarzających zagrożenia dla ludzi i środowiska.
Dla województwa podkarpackiego kluczowe znaczenie ma współpraca z Obwodem Lwowskim, realizowana w obrębie dwóch głównych dziedzin, tj. ochrony wód granicznych przed zanieczyszczeniem oraz zapobiegania i zwalczania skutków poważnych awarii.
Bezpośrednimi partnerami współpracy są: za strony polskiej Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie, a ze strony ukraińskiej Państwowy Urząd Ekologii i Zasobów Naturalnych Obwodu Lwowskiego. W podejmowanych wspólnie działaniach uczestniczą także Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie i Lwowski Obwodowy Urząd do spraw Sytuacji Nadzwyczajnych i Ochrony Ludności od skutków Katastrofy Czarnobylskiej.
Głównym celem współpracy jest zachowanie czystości wód granicznych, zmniejszenie ich zanieczyszczenia, kontrola jakości wód poprzez wspólne pobieranie próbek oraz analizę i ocenę wyników na podstawie uzgodnionych kryteriów, jak również zapobieganie, ograniczanie i eliminowanie zanieczyszczeń środowiska o skutkach transgranicznych.
Podstawą współpracy z Ukrainą są następujące akty prawne:
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o stosunkach prawnych na polsko-ukraińskiej granicy państwowej oraz o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach granicznych, podpisana w dniu 12.01.1993 r.;
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o współpracy w dziedzinie ochrony środowiska z dnia 24.01.1994 r.;
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej na wodach granicznych z dnia 10.10.1996 r. (weszła w życie 1.01.1999 r.);
Porozumienie o utworzeniu związku transgranicznego Euroregion Bug, podpisane w Łucku w dniu 29.09.1995 r.

Na mocy powyższych dokumentów oraz w wyniku spotkania ekspertów polskich i ukraińskich powołano do życia grupy robocze, w tym Polsko-Ukraińską Grupę Roboczą do spraw Ochrony Wód Granicznych przed Zanieczyszczeniem (OW) oraz Polsko-Ukraińską Grupę Roboczą do spraw Zwalczania Nadzwyczajnych Zanieczyszczeń (NZ). Grupy te działają w ramach Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Wód Granicznych.

W oparciu o uzgodnione wspólnie plany pracy obydwu grup odbywają się rokrocznie narady, spotkania robocze oraz seminaria poświęcone najważniejszym problemom w dziedzinie ochrony środowiska na terenach przygranicznych.

W dniach 26-27 marca 2001 r. w samorządowym Centrum Kultury w Mielcu odbyła się konferencja ekologiczna nt. "Przemysł podkarpackiego a stan środowiska w regionie". W konferencji udział wzięli m.in. przedstawiciele Państwowego Urzędu Ekologii i Zasobów Naturalnych we Lwowie. W jej trakcie miała miejsce IV narada w ramach Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Wód granicznych - grup "OW" i "NZ".

W dniach 22-25 maja 2001 r. kierownicy wymienionych wyżej grup roboczych wzięli udział w odbywającym się we Lwowie II Posiedzeniu Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Wód Granicznych. Komisja dokonała przeglądu aktualnego stanu współpracy między Polską a Ukrainą w dziedzinie gospodarki wodnej na wodach granicznych, zatwierdziła Regulaminy Polsko-Ukraińskiej współpracy w dziedzinie ochrony wód przed zanieczyszczeniem i w dziedzinie zwalczania nadzwyczajnych zanieczyszczeń. Przyjęła również informację strony ukraińskiej dotyczącą sposobu zabezpieczania składowanych w miejscowości Sianki, w źródliskowym odcinku rzeki San, przeterminowanych środków ochrony roślin.

W sierpniu 2001 roku w miejscowości Rajgród odbyło się zorganizowane przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej i Komendę Wojewódzką Straży Pożarnej w Białymstoku Międzynarodowe Seminarium Ratownicze "Bug 2001". Celem szkolenia było rozwijanie i promowanie regionalnej i transgranicznej współpracy w zakresie zapobiegania nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska oraz zwalczania skutków katastrof ekologicznych i klęsk żywiołowych w pasie wschodniej granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W seminarium uczestniczyli m.in. przedstawiciele WIOŚ Rzeszów oraz delegacje z Federacji Rosyjskiej, Białorusi, Litwy i Ukrainy.

W dniach 25-27 października 2001 r. z-ca Podkarpackiego WIOŚ uczestniczył w pracach Forum Ekologicznego, dotyczącego współpracy przygranicznej, które odbyło się we Lwowie. 

W ramach ćwiczeń służących doskonaleniu organizacji prac w zakresie zapobiegania i zwalczania nadzwyczajnych transgranicznych zanieczyszczeń wód granicznych z Ukrainą, w dniu 30 października 2001 r. przeprowadzono ćwiczenia łączności alarmowej między województwem podkarpackim a obwodem lwowskim. Ćwiczenia wykazały zasadność rozwiązań przyjętych w opracowanym "Systemie powiadamiania i ostrzegania o nadzwyczajnych zanieczyszczeniach wód granicznych z Ukrainą".

W październiku 2001 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie w koordynacji z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska dokonał aktualizacji "Dokumentacji operacyjno-alarmowej dla potrzeb zapobiegania i zwalczania poważnych awarii w obszarach przygranicznych i na wodach granicznych z Ukrainą". Celem tego opracowania było przedstawienie warunków do zapewnienia skutecznej współpracy organów właściwych w sprawach poważnych awarii o zasięgu transgranicznym, dla ochrony ludności i środowiska przyrodniczego na terenach przygranicznych przed skutkami awarii i katastrof.

W dniach 26-28 listopada 2001 r. Podkarpacki WIOŚ, Dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska PUW w Rzeszowie, przedstawiciele WIOŚ i Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie brali udział w zorganizowanym przez Państwowy Urząd Ekologii i Zasobów Naturalnych we Lwowie, ukraińsko-polskim seminarium poświęconym problematyce współpracy na obszarach przygranicznych, które odbyło się w miejscowości Szkło na Ukrainie. W trakcie seminarium przedstawiciele Jaworowskiego Państwowego Przedsiębiorstwa Górniczo-Chemicznego "Siarka" poinformowali stronę polską m.in. o zamierzeniach dotyczących sposobu zagospodarowania wyrobiska po wydobyciu siarki, nieczynnej już kopalni w Jaworowie.

W tym samym terminie i miejscu odbyły się kolejne, piąte już narady polskich i ukraińskich części Grup Roboczych "OW" i "NZ". Omówiono stan jakości wód granicznych w 2000 r. na podstawie wyników badań przedstawionych przez obie Strony w wytypowanych przekrojach pomiarowo-kontrolnych. Kontynuowano prace nad ostateczną wersją "Systemu powiadamiania i ostrzegania o nadzwyczajnych zanieczyszczeniach wód granicznych z Ukrainą" oraz przygotowano materiały na III Posiedzenie Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Wód Granicznych.

W roku 2001 cztery laboratoria Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska: w Rzeszowie, Jaśle, Przemyślu i Tarnobrzegu brały czynny udział w rozpoczętych w 2000 roku pracach związanych z projektem wdrażania międzynarodowego monitoringu dla rzeki Bug, w ramach "Konwencji o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych". Wspólnie ze stroną białoruską pobrane zostały do badań próbki wody z rzeki Bug w miejscowościach Sławatycze i Włodawa (woj. lubelskie). Badania obejmowały 48 wskaźników, a ich wyniki omówiono na spotkaniu ekspertów z Holandii, Niemiec, Białorusi, Ukrainy i Polski, które odbyło się w grudniu 2001 roku w Grabanowie koło Białej Podlaskiej.

Współpraca ze Słowacją ze względu na występowanie po obu stronach granicy terenów o wybitnych walorach przyrodniczych, przy równoczesnym braku potencjalnych źródeł zagrożeń, koncentruje się na organizacji skutecznej ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Zadania te realizuje Grupa Robocza ds. Ochrony Środowiska i Gospodarki Leśnej Polsko - Słowackiej Międzynarodowej Komisji ds. Współpracy Transgranicznej. Grupa działa na mocy obowiązujących unormowań prawnych:

• Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej o gospodarce wodnej na wodach granicznych podpisana 21.03.1958 roku,
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej a Rządem Republiki Słowackiej o współpracy w dziedzinie ochrony środowiska z dnia 18.08.1994 r.,
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej a Rządem Republiki Słowackiej o stosunkach prawnych i współpracy na wspólnej granicy państwa z dnia 06.07.1995 r.,
• Porozumienie Szczegółowe zawarte między Pełnomocnikiem Rządu Rzeczypospolitej Polskiej a Pełnomocnikiem Rządu Republiki Słowackiej w sprawie jakości wód wybranych cieków granicznych podpisane 01.02.1996 r.,
• Umowa między Rządem Rzeczypospolitej a Rządem Republiki Słowackiej o gospodarce wodnej na wodach granicznych z dnia 14.05.1997 r.

W dniach 6-8 listopada 2001 r. Podkarpacki WIOŚ brał udział w IX Spotkaniu Grupy Roboczej ds. Ochrony Środowiska i Gospodarki Leśnej Polsko-Słowackiej Komisji Międzynarodowej ds. Współpracy Transgranicznej, które odbyło się w Wapowcach koło Przemyśla. Wiodącym tematem spotkania był projekt utworzenia Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery Babia Góra, projekt Porozumienia między Ministrem Środowiska Rzeczypospolitej Polskiej, Ministrem Środowiska Republiki Słowackiej oraz Ministrem Środowiska i Zasobów Naturalnych Ukrainy o współpracy w Międzynarodowym Rezerwacie Biosfery "Karpaty Wschodnie". Uczestnicy spotkania wzięli także udział w międzynarodowej konferencji nt. "Ochrona środowiska w Euroregionie Karpackim", która odbyła się w Rzeszowie w dniu 9 listopada 2001 r. W trakcie konferencji Podkarpacki WIOŚ wygłosił referat nt. "Przeciwdziałanie zagrożeniom i ekologicznym katastrofom przemysłowym na granicy polsko-ukraińskiej ze szczególnym uwzględnieniem przemysłu siarkowego".