Stan przyrody na obszarze województwa podkarpackiego jest bardzo zróżnicowany. Obok terenów silnie zdegradowanych pod względem przyrodniczym w następstwie wieloletnich oddziaływań różnych czynników antropogenicznych, występujących głównie w północnej części województwa, zachowały się liczne obszary o szczególnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Większość z nich objęta została ochroną prawną. Położenie województwa sprawia, że występuje tutaj duże zróżnicowanie siedlisk i zbiorowisk roślinnych, a także niezwykłe bogactwo flory i fauny, reprezentowanych przez wiele gatunków rzadkich i chronionych. Najcenniejsze pod względem przyrodniczo-krajobrazowym tereny o środowisku często zbliżonym do naturalnego, objęto ochroną, nadając im różny status ochronny. Województwo podkarpackie zajmuje jedno z pierwszych miejsc w Polsce pod względem powierzchni objętej ochroną - ok. 45% powierzchni województwa objęte jest ochroną prawną.

Lilie wodne – Arboretum Bolestraszyce

Na terenie województwa znajdują się dwa parki narodowe : Bieszczadzki i Magurski, ponadto część Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery „Karpaty Wschodnie”. Rezerwat ten został utworzony w 1992 r. jako pierwszy trójstronny rezerwat biosfery w Europie i obejmuje obszar Karpat Wschodnich o powierzchni około 164,0 tys. ha. W skład polskiej części tego rezerwatu wchodzi Bieszczadzki Park Narodowy, Park Krajobrazowy Doliny Sanu i Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy. Część słowacka obejmuje powierzchnię około 41,0 tys. ha, natomiast ukraińska – 14,6 tys. ha. Zadaniem tego rezerwatu jest ochrona kompleksów naturalnych lasów bukowych, wschodniokarpackich gór, łąk, połonin wraz z ich unikalną w skali europejskiej florą i fauną.

Bieszczadzki Park Narodowy utworzony został w 1973 r. i zajmuje powierzchnię 27833,7 ha. Na terenie tym chronione są formy krajobrazu charakterystyczne dla Karpat Wschodnich, między innymi połoniny, główne ośrodki koncentracji rzadkich gatunków roślin i zbiorowisk roślinnych, w tym wschodniokarpackich i wysokogórskich oraz jedne z ostatnich w Europie, naturalne biocenozy puszczańskie.

Magurski Park Narodowy został utworzony w 1994 r. i zajmuje powierzchnię 19961,9 ha, z czego 91 % powierzchni znajduje się w województwie podkarpackim, a pozostałe 9 % w województwie małopolskim. Krajobraz parku jest typowy dla Beskidu Niskiego, gór średnich i niskich. Ochrona krajobrazu obejmuje rozległe lasy, nie użytkowane grunty rolne, oraz łąki i pastwiska.

Obok parków narodowych do wielkopowierzchniowych form ochrony przyrody zalicza się parki krajobrazowe. Na terenie obecnego województwa znajduje się, w całości lub w części, 10 parków krajobrazowych o łącznej powierzchni 282,6 tys. ha. W granicach podkarpackiego wyodrębniono 17 obszarów chronionego krajobrazu (OChK) o łącznej powierzchni 52,8 tys. ha. Większość z rezerwatów położona jest na obszarach leśnych i chroni złożone ekosystemy leśne, bagienne, a także stanowiska chronionych roślin i zwierząt. Ponadto chronione są, unikalne w skali kraju obszary stepowe. Aktualnie ustanowiono 71 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni około 7658 ha.