Dla województwa podkarpackiego, które graniczy z Ukrainą na odcinku 236 km, kluczowe znaczenie ma współpraca z Obwodem Lwowskim. Przybrała ona w ostatnich latach formę partnerstwa w wielu ważnych dziedzinach życia, w tym między innymi w ochronie wód granicznych przed zanieczyszczeniem i zapobiegania nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska.

Bezpośrednimi partnerami współpracy są : ze strony polskiej Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie, a ze strony ukraińskiej Państwowy Urząd Ekologii i Zasobów Naturalnych Obwodu Lwowskiego.

Celem podejmowanych wspólnie działań jest zachowanie czystości wód granicznych, zmniejszanie ich zanieczyszczenia, kontrola jakości wód przygranicznych poprzez wspólne pobieranie próbek oraz analizę i ocenę wyników na podstawie uzgodnionych kryteriów jak również zapobieganie, zmniejszanie i eliminowanie nadzwyczajnych zanieczyszczeń środowiska o skutkach trans-granicznych.

Aktualnie w bieżących kontrolach i prowadzonej współpracy coraz większego znaczenia nabiera problem likwidacji na obszarach przygranicznych skutków działalności przemysłu siarkowego. W województwie podkarpackim dotyczy to nieczynnej kopalni siarki „Basznia” w powiecie lubaczowskim, a w Obwodzie Lwowskim terenów górnictwa siarkowego w rejonie Jaworowa i Niemirowa.

Po wejściu w życie z dniem 6 stycznia 1999 r. Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej na wodach granicznych i spotkaniu ekspertów polskich i ukraińskich, które odbyło się w styczniu 1999 r. we Lwowie – powołano do życia grupy robocze, w tym Polsko-Ukraińską Grupę Roboczą do spraw Ochrony Wód Granicznych przed Zanieczyszczeniem (OW) oraz Polsko-Ukraińską Grupę Roboczą do spraw Zwalczania Nadzwyczajnych Zanieczyszczeń (NZ).
 

 
„Pole Niemirów” – kopalnia siarki metodą podziemnego wytopu na Ukrainie

Wyżej wymienione Grupy Robocze działają w ramach Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Wód Granicznych.

W ślad za tym w dniu 27 stycznia 2000 r. w Rzeszowie odbyły się pierwsze narady obu części Grupy Roboczej „OW” i Grupy Roboczej „NZ”.

W ramach ćwiczeń technicznych służących doskonaleniu organizacji prac w zakresie zapobiegania i zwalczania nadzwyczajnych transgranicznych zanieczyszczeń wód granicznych, przedstawiciele ukraińskiej i polskiej części Grupy Roboczej „OW” i Grupy Roboczej „NZ” uczestniczyli w dniu 18 lutego 2000 r. w zorganizowanej w Przemyślu, przez Komendę Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej naradzie służbowo-szkoleniowej połączonej z pokazem sprzętu do ratownictwa chemicznego, ekologicznego, technicznego i medycznego oraz możliwości działania specjalistycznych grup ratowniczych.

W dniach 29 maja – 2 czerwca 2000 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska – Kierownik Grupy Roboczej „OW” oraz Kierownik Grupy Roboczej „NZ” brali udział w I posiedzeniu Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Wód Granicznych, które odbyło się w Zamościu. Przedmiotem tego posiedzenia były między innymi sprawy dotyczące pilnych zadań wynikających z Umowy dwustronnej o gospodarce wodnej na wodach granicznych oraz sprawy będące przedmiotem bieżącej współpracy dwustronnej na tych wodach. Komisja zatwierdzała ponadto projekty Mandatów, Regulaminów i planów pracy Grup na 2000 r.

W dniach 19 – 21 czerwca 2000 r. we Lwowie odbyło się spotkanie Grup Roboczych „OW” i „NZ” połączone z seminarium na temat „Wpływ transgranicznych czynników na kształtowanie sytuacji ekologicznej w rejonie Lwowa”.
Grupy Robocze „OW” i „NZ” przygotowały projekty planów pracy na 2001 rok, uzgodniono plan alarmowania odpowiednich organów i instytucji w przypadku nadzwyczajnego zanieczyszczenia wód granicznych, wymieniono informacje na temat zasad oceny jakości wód. Uczestniczono ponadto w wizji lokalnej terenów górnictwa siarkowego (Jaworów, Niemirów) i przygranicznych obszarów przyrodniczych chronionych prawnie (Nadsiański Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Skoliwski Beskidy”). W części seminaryjnej omówiono między innymi problemy ekologiczne rzeki Szkło i Jaworowskiego Państwowego Przedsiębiorstwa Górniczo-Chemicznego „Siarka” ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń jakie górnictwo siarkowe w tym rejonie i stan techniczny obiektów z nim związanych, stwarzają dla środowiska gruntowo-wodnego w strefie przygranicznej.
W dyskusji podkreślono konieczność podjęcia działań w celu pozyskania z międzynarodowych organizacji środków na likwidację wyrobisk po siarce, na terenach przygranicznych Polski i Ukrainy.

W czerwcu WIOŚ w Rzeszowie czynnie uczestniczył w pracach związanych z projektem pilotowego wdrażania dla rzeki Bug wytycznych monitoringu i oceny wód trans-granicznych w ramach „Konwencji o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych – Analiza i ocena systemów monitoringu”. Porównano metody badawcze i dokonano wspólnego z przedstawicielami Ukrainy i Białorusi oraz niemieckiego koordynatora poboru próbek wód granicznych w celu interkalibracji metod.

W październiku 2000 r. przedstawiciele Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie przygotowywali materiały i brali udział w zorganizowanym przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej, międzynarodowym seminarium granicznym na temat: „Współpraca w dziedzinie ochrony wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniami oraz w sprawie transgranicznych skutków awarii przemysłowych z Rosją, Litwą, Białorusią i Ukrainą”, które odbyło się w Supraślu.

W trakcie seminarium dokonano oceny dotychczasowej współpracy w ochronie wód granicznych przed zanieczyszczeniem oraz przeciwdziałaniu transgranicznym skutkom awarii przemysłowych z wyżej wymienionymi państwami.

W dyskusji i wnioskach podkreślono między innymi, że niezbędnym warunkiem unormowania współpracy w zakresie ochrony środowiska, jest zawarcie w tej sprawie stosownych umów międzyrządowych z Rosją, Litwą i Białorusią oraz ustalenie zasad i sposobów finansowania prowadzonej współpracy przygranicznej. 

Seminarium połączone było z ćwiczeniami praktycznymi z zakresu zapobiegania i usuwania zdarzeń powodujących nadzwyczajne zagrożenie środowiska oraz prezentacją sprzętu ratowniczo-gaśniczego Państwowej Straży Pożarnej. Ze strony ukraińskiej w seminarium udział wzięli przedstawiciele Państwowego Urzędu Ekologii i Zasobów Naturalnych we Lwowie – członkowie Grup Roboczych do spraw Ochrony Wód Granicznych przed Zanieczyszczeniem i Zwalczania Nadzwyczajnych Zanieczyszczeń – Przedstawiciel WIOŚ w Rzeszowie – Kierownik Grupy Roboczej „NZ” przekazał im materiały przedstawiające stan jakości wód powierzchniowych na obszarach przygranicznych w województwie podkarpackim oraz ogólną charakterystykę źródeł zagrożeń na tym terenie.

Kolejne seminarium Polsko-Ukraińskie zorganizowane przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie odbyło się w Tarnobrzegu w dniach 6–7 listopada 2000 r. Poświęcone ono było problemom ekologicznym w obszarach nadgranicznych. Wiodącymi tematami seminarium były :

• skutki działalności przemysłu siarkowego na środowisko,
• rekultywacja i zagospodarowanie terenów pogórniczych,
• ocena dotychczasowej współpracy w ochronie wód granicznych przed zanieczyszczeniem
• oraz przeciwdziałania transgranicznym skutkom awarii przemysłowych z Ukrainą.
   
  

Erozja denna i boczna rzeki Szczan w pobliżu  kopalni siarki koło Jaworowa na Ukrainie

Przeprowadzona dyskusja i prezentowane materiały seminaryjne potwierdziły, że Polska i Ukraina mają podobne problemy w zakresie likwidacji skutków działalności przemysłu siarkowego. Strona polska posiada doświadczenie w zakresie metod rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złóż siarki i wyraziła w związku z tym gotowość do podzielenia się ze stroną ukraińską zdobytymi doświadczeniami.

Z uwagi na fakt, że działalność przemysłu siarkowego na Ukrainie w rejonie Jaworowa i Niemirowa stwarza zagrożenie dla wód powierzchniowych i podziemnych w strefie przygranicznej obu Państw – w wypracowanych na seminarium wnioskach, uznano za konieczne powołanie polsko-ukraińskiej Komisji parlamentarno-rządowej do spraw likwidacji skutków działalności przemysłu siarkowego dla środowiska.

W ślad za tym w dniu 28 listopada 2000 r. we Lwowie Wojewodowie Podkarpacki i Lwowski podpisali wspólny wniosek w sprawie kompleksowego rozwiązania problemów związanych ze skutkami eksploatacji złóż siarki rodzimej na obszarach przygranicznych województwa podkarpackiego i obwodu lwowskiego.

Utworzono Wspólny Zespół Roboczy, który ma przygotować warunki organizacyjne i techniczne niezbędne do gromadzenia i wdrożenia programu likwidacji zagrożeń ekologicznych w strefach przygranicznych obu Państw. W skład tego Zespołu wchodzi Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska. 

W trakcie seminarium w Tarnobrzegu  w dniach 6-7 11.2000 r. odbyło się także spotkanie polskiej i ukraińskiej części  Grup Roboczych do spraw Ochrony Wód Granicznych przed Zanieczyszczeniem i do spraw Zwalczania Nadzwyczajnych Zanieczyszczeń. Omówiono stan czystości wód powierzchniowych zlewni rzeki San na terenie przygranicznym.

Porównano i oceniono wyniki badań wód granicznych zlewni Sanu na obszarze Ukrainy. Określono zasięg obszarów przygranicznych, które po stronie polskiej tworzą tereny przylegających do granicy powiatów, a po stronie ukraińskiej przygraniczne rejony. Uzgodniono ponadto na omawianym obszarze sieć ważniejszych śródlądowych wód powierzchniowych płynących.

Współpraca ze Słowacją, ze względu na występowanie po obu stronach granicy terenów o wybitnych walorach przyrodniczych, przy równoczesnym braku potencjalnych źródeł zagrożeń, koncentruje się na organizacji skutecznej ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Zadania te realizuje Grupa Robocza ds. ochrony środowiska i gospodarki leśnej Polsko-Słowackiej Międzynarodowej Komisji ds. Współpracy Transgranicznej.

W dniu 26 kwietnia 2000 roku Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska brał udział w spotkaniu Dyrektorów Parków Narodowych  i Krajobrazowych Polski i Słowacji, które odbyło się w Krościenku – w ramach grupy roboczej do spraw ochrony środowiska i gospodarki leśnej Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej. Celem spotkania było zapoznanie się z koncepcją opracowania i wdrażania programu rozwoju obszaru funkcjonalnego „Zielone Karpaty”.